همچنان که پدیده وبلاگنویسی گسترش می‌یابد، نگرانی‌های نقض کپی رایت هرچه بیشتر اهمیت پیدا می‌کند. با فن آوری امروز که هر روز هم در حال پیشرفت و گسترش بیشتر است، کار کپی کردن، اصلاح و تغییر دادن و به اشتراک گذاری اطلاعات –چه متن و تصویر باشد و چه صدا و ویدئو- به راستی آسان شده است؛ این در حالی است که بیشتر افراد و کاربران اینترنت، درک روشنی از حقوق کپی رایت و تعهداتی که به موجب این حقوق بر عهده آنان به عنوان استفاده کنندگان از آثار جای می‌گیرد، ندارند و این می‌تواند به اشتباهات فراوان و نقض کپی رایت که قابلیت تعقیب قانونی را دارد، از سوی آنان بینجامد. در این نوشته ۱۲ راهنمایی درباره کردنی‌ها و نکردنی‌های وبلاگ نویسی در رابطه با رعایت حقوق کپی رایت آثار خلاقانه آورده شده که روشن می‌کند به عنوان یک نویسنده آن-لاین چه کارهایی را می‌توانید و کدام‌ها را نباید انجام دهید.

کردنی‌ها

۱. می توانید از آثار وارد شده در سیطره همگان استفاده کنید- هر کاری که وارد در سیطره همگان شده باشد، برای شما قابل استفاده است و نیاز به پرداخت هزینه یا کسب اجازه از آفریننده آن و آگاه کردن او از نوع استفاده‌تان ندارد. در خصوص این آثار تنها رعایت حقوق اخلاقی پدیدآورنده اثر لازم است یعنی ذکر نام او به عنوان خالق اثر و نیز عدم مثله کردن اثر وی یا استفاده از اثر به نحوی که مخاطب راجع به هدف و منظور خالق اثر دچار گمراهی شود. اگر این موارد حقوق اخلاقی رعایت شود، آثار سیطره همگان بدون هیچ محدودیتی قابل استفاده است. منظور از آثار وارد شده در سیطره همگان، آثاری است که مدت کپی رایت در مورد آن‌ها منقضی شده باشد. در ایران این مدت گذشت ۵۰ سال پس از مرگ خالق اثر است.

۲. می توانید آنچه را مفید یا جالب می‌یابید، نقل قول کنید- نقل قول‌هایی که کوتاه باشند و یا به هر روی، چنان طولانی نباشند که قسمت عمده را تشکیل دهند، برای اهدافی مانند نقد، محشانویسی و توضیح، یا به منظور گزارش خبر مواردی از استفاده منصفانه به شمار می‌آیند. البته دقت کنید که چنان نقل قولی باید قسمتی جزئی از اثر را شامل شود و نباید «جان» اثر را در بر داشته باشد (زیرا در غیر اینصورت خواننده نقل قول از مطالعه اصل اثر بی‌نیاز می‌شود و این به نحوی مداخله در بازار آن اثر است و به نوعی می‌تواند بر حق پدیدآورنده اثر به استفاده اقتصادی از اثرش خلل وارد آورد).

۳. می توانید از واقعیات و نظر‌ها استفاده کنید- کپی رایت نه از «نظر‌ها» (ایده‌ها) بلکه از «بیان» آن‌ها حمایت می‌کند (برای فهم بهتر، ایده یک داستان را با یک داستان نوشته و تمام شده مقایسه کنید. کپی رایت تنها از دومی حمایت می‌کند و نه از صرف ایده‌ای که پرداخته و پرورده و به اصطلاح حقوقدانان، «بیان» نشده است). همچنین واقعیت‌ها (مثل آمار از نوع خام آن و یا فرمول‌های ریاضی و فیزیک و…) مورد حمایت کپی رایت نیست. منظور از «بیان» expression، شکل، فرم، ترکیب و ساختار اسناد و متون است و نه خود واقعیت‌هایی که به آن‌ها در آن متون اشاره شده. شما می‌توانید آزادانه از واقعیت‌ها و ایده‌هایی که در مقالات یا وب سایت‌ها اشاره و گزارش شده، استفاده کنید.

۴. می توانید از هر چیز دیگری که موضوع حمایت کپی رایت نیست استفاده کنید- به جز واقعیت‌ها و ایده‌ها، انواع دیگری از مطالب هست که امکان حمایت کپی رایت از آن‌ها وجود ندارد. از جمله می‌توان اشاره کرد به نام‌ها، نشان‌ها (سمبل‌ها) ی آشنا (مثل عدد پیπ، نشان @، نشان‌های صور فلکی و…)، فهرست‌های ترکیبات و مواد سازنده، اصطلاحات کوتاه، عنوان‌ها، ضرب المثل‌ها و گفته‌های رایج میان مردم و روند‌ها (البته دقت کنید که برخی از مطالب اگرچه کپی رایت بردار نیست اما می‌تواند موضوع حمایت نشان‌های تجاری باشد).

۵. می توانید از نام یک شرکت یا لوگوی آن به هنگام صحبت یا نوشتن درباره آن شرکت، استفاده کنید- کارکرد نشان‌های تجاری آنست که از شرکت تولیدکننده یا ارائه دهنده خدمات در مقابل افرادی که با استفاده از نام یا لوگوی آن شرکت سعی در فریب مشتریان دارند، حمایت کند. اگر شما در مطلبتان به انتقاد یا تحلیل یک شرکت می‌پردازید، می‌توانید از لوگو یا نام شرکت استفاده کنید. این نوع استفاده یکی از مصادیق استفاده منصفانه به شمار می‌آید.

۶. می توانید از نام یک شرکت به عنوان قسمتی از نام دامنه خود استفاده کنید- چنانکه در بالا اشاره شد، مادام که قصد شما از استفاده از نام یک شرکت فریب مردم به اینکه شما نماینده آن شرکت و یا به هر نحو مرتبط با آن هستید، نباشد، می‌توانید از نام آن شرکت استفاده کنید. این حق را در مورد نام‌های دامنه هم می‌توان به کار برد. ممکن است فردی تارنمایی به راه اندازد و در آن شکایات و ایرادات مربوط به یک شرکت را –مثل مایکروسافت مطرح کند و در نام دامنه آن تارنما، اسم آن شرکت را به کار برد، مثلاً بگذارد: microsoftsucks.com (معنی عبارت: مایکروسافت گند است).

نکردنی‌ها

۷. فکر نکنید که چون نام پدیدآورنده را می‌آورید، پس هیچ نقض کپی رایتی رخ نداده است- خیلی از افراد به اشتباه چنین می‌پندارند که اگر نام و اطلاعات مربوط به پدیدآورنده نوشته یا تصویری که از آن استفاده کرده‌اند، بیاورند، همین کافی است که در معرض خطر نقض کپی رایت نباشند. این برداشت اشتباه است و شما تنها در صورتی می‌توانید از مطالب تحت حمایت کپی رایت استفاده کنید که اذن صریح پدیدآورنده برای استفاده از اثر را داشته باشد و یا استفاده شما مصداق استفاده منصفانه از اثر باشد- چنانکه مواردی از آن هم در بالا ذکر شد.

۸. تنها به این دلیل که علامت کپی رایت یا اعلامیه‌ای درباره کپی رایت اثری بر روی آن و به مرتبط با آن در جایی نمی‌بینید، فرض را بر اینکه برای آن اثر کپی رایتی وجود ندارد، نگذارید- مطابق با قانون ایران، شمول حمایت کپی رایت بر یک اثر نیازمند آن نیست که اثر در جایی ثبت شود. همچنین علامت کپی رایت یا اعلامیه‌ای در این باره از سوی پدیدآورنده برای اطلاع بیشتر مخاطبان اثر و برای تاکید دوباره بر اهمیت آن حقوق نزد پدیدآورنده اثر است و برای شمول حمایت کپی رایت از یک اثر گذاردن این علامت یا اعلامیه کپی رایت الزامی نیست. پس اگر علامت کپی رایت یا اعلامیه‌ای در این خصوص (مثل جمله معروف و به‌‌ همان اندازه گنگ که در فضای مجازی و واقعی در ایران بسیار رایج است مبنی بر اینکه «کلیه حقوق مادی و معنوی محفوظ است») را ندیدید، لزوماً به این معنا نیست که اثر برای استفاده آزاد است. برای اطمینان از اینکه آیا استفاده از اثر آزاد است یا خیر، باید به تاریخ پیدایش اثر توجه کنید که ببینید آیا دوره کپی رایت آن منقضی شده و اثر وارد در سیطره همگان شده یا خیر، و یا اگر دوره حمایت کپی رایت منقضی نشده ولی اثر تحت شرایط اجازه نامه‌های مشترکات خلاقانه CC، قابل استفاده است، باید شرایط اجازه نامه را بررسی کرد تا دید که آیا نوع استفاده شما شامل انواع اجازه داده شده تحت آن اجازه نامه می‌شود یا خیر.

۹. «مشترکات خلاقانه» را معادل «آزاد برای قاپیدن (!)» نگیرید- اجازه نامه‌های مشترکات خلاقانه، شرایطی با محدودیت کمتر از استاندارد حقوق کپی رایت برای استفاده از اثر مقرر می‌کند، ولی با این وجود، نباید این اجازه نامه‌ها را به معنی «آزادید که بقاپید» تفسیر کنید. برای درک اینکه با یک اثری که تحت شرایط اجازه نامه مشترکات خلاقانه به اشتراک گذارده شده، چه کارمی شود یا نمی‌شود کرد، باید اول از همه بررسی کنید که آن اثرتحت چه نوع اجازه نامه مشترکات خلاقانه‌ای قرار داده شده است. برخی از انواع این اجازه نامه‌ها تنها شما را ملزم می‌کند که نام و اطلاعات پدیدآورنده را در ارتباط با اثر ذکر کنید؛ برخی از آن تنها در صورتی اجازه استفاده می‌دهند که شما هم اثر پدیدآورده خود را تحت شرایط‌‌ همان اجازه نامه قرار دهید (نوع اجازه نامه‌ای که نوشته‌های تارنمای اثر اصیل تحت آن قابل استفاده است هم از همین نوع است)، برخی استفاده تجاری را اجازه می‌دهند و برخی نه، و در ‌‌نهایت برخی از این اجازه نامه‌ها تنها اجازه استفاده از اثر به طور کامل را می‌دهند و هیچ استفاده ثانویه و اقتباسی (مثل ترجمه) را مجاز نمی‌شمارند. در صورتی که استفاده شما از اثری که تحت اجازه نامه مشترکات خلاقانه‌ای قرار داده شده، شامل موارد مجاز شمرده شده در آن اجازه نامه نشود، باید حتماً با پدیدآورنده تماس گرفته (به هر نوع) و برای استفاده از اثرش از او اجازه بگیرید.

۱۰. تنها به این سبب که قصد تجاری در استفاده از یک اثر ندارید، خود را مجاز به استفاده از اثر و کپی از آن ندانید- البته اگر از اثر استفاده تجاری شده باشد، کار پدیدآورنده (یا دارنده کپی رایت) در تعقیب فرد استفاده کننده و اثبات ادعای ضرر و زیان در دادگاه بسیار آسان‌تر است، ولی این بدان معنی نیست که برای نقض کپی رایت حتما باید استفاده تجاری از اثر شده باشد؛ استفاده تجاری به خودی خود، لازمه تحقق نقض کپی رایت نیست. حتی اگر اسفاده شما از یک اثر، از نوع تجاری و با قصد کسب سود مالی نباشد، در مواردی که نمی‌توان نوع استفاده را از مصادیق استفاده منصفانه شمرد، در صورت عدم کسب اجازه از دارنده حقوق، باز هم نقض کپی رایت محقق شده است.

۱۱. فکر نکنید که آثار تحت حمایت کپی رایت را که استفاده کرده‌اید، اگر بردارید، خطر تعقیب رفع می‌شود و دردسر دیگری ندارید- بسیاری افراد متون و تصاویر از همه جای اینترنت کپی کرده و استفاده می‌کنند با این برداشت که در بد‌ترین حالت اگر اخطاریه‌ای مبنی بر توقف استفاده از اثر از سوی دارنده کپی رایت دریافت کنند، آن اثار را از تارنما یا وبلاگ خود پاک می‌کنند و مساله حل و قائله تمام می‌شود. برداشتن و پاک کردن آثار تحت حمایت کپی رایت که بدون اذن استفاده شده اند، به هیچ عنوان مسوولیت ایجاد شده از نقض کپی رایت برای آن مدت محدود (دوره میان آغاز استفاده از اثر تا زمان پاک کردن آن اثر از وبلاگ یا تارنما) را از بین نمی‌برد و این مسوولیت به جای خود باقی و نسبت به دوره موقتی که اثر استفاده شده است، ضرر و زیان قابل ادعا خواهد بود. اگر دارنده کپی رایت تصمیم گیرد که شما را تحت پیگرد قانونی برای دریافت ضرر و زیان کند، کاملاً قادر به این کار خواهد بود؛ رفع و پاک کردن این آثار از وبلاگ یا تارنمای شما تنها مدت نقض را کوتاه‌تر خواهد کرد وگرنه اصل مطلب که نقض کپی رایت از سوی شما باشد، همچنان بر جای خواهد بود.

۱۲. تنها به این سبب که دارنده کپی رایت را نمی‌توانید بیابید، به کپی و استفاده از اثر او دست نیازید- این مساله که دارنده کپی رایت قابل شناسایی یا قابل دسترسی نیست، به این معنا نیست که اثر کپی رایت او می‌تواند آزادانه مورد استفاده دیگران قرار گیرد. به طریق اولی، اگر دارنده کپی رایت را شناسایی کرده و یافتید، سپس به او‌ ای میل زده، اذن او را برای استفاده ازاثرش درخواست کردید، اما پاسخی از او به دستتان نرسید، باز هم به استفاده و کپی از اثرش مجاز نمی شوید و در غیر اینصورت قانون همچنان شما را مسوول نقض کپی رایت خواهد شناخت. به عبارت دیگر، صرف تلاش برای یافتن دارنده کپی رایت یا برای مکاتبه و تماس با او برای تحصیل اذن از وی، مسوولیت شما را ساقط نخواهد کرد؛ با صرف اثبات حسن نیت نمی‌توانید مسوولیت نقض کپی رایت را از خود سلب کنید.

 

ترجمه و نگارش از سوره صادقی، اسفند ۱۳۹۲، بر اساس نوشته‌ای از DailyBlogTips

این نوشته برای آشنایی بیشتر وبلاگنویسان با حقوق و تکالیف خود در فضای مجازی درباره مسائل کپی رایت که امروزه مبتلای همه کسانی است که حتی کوچک‌ترین مطلبی را در تارنما، وبلاگ یا حتی صفحه حساب شخصی خود در شبکه‌های اجتماعی می‌گذارند، نوشته شد و نباید به عنوان مشاوره حقوقی قلمداد گردد.

هشدار کپی‌رایت!- مطالب تارنمای اثر اصیل تنها تحت شرایط مقرر در سند «مقررات و شرایط استفاده از محتوا» قابل استفاده است. طبق این اجازه‌نامه استفاده‌کنندگان بالقوه از محتوای اثر اصیل مکلفند برای تعیین میزان و نحوه پرداخت حق‌التالیف- پیش از استفاده از مطلب- با دارنده حقوق و مالک تارنما (سوره صداقی) تماس بگیرند. این استفاده مشتمل است بر- از جمله، لیکن نه محدود به- استفاده از بیش از ۲۵۰ کلمه یا کل یک نوشته در وبلاگ یا وب‌سایت دیگر. قبل از استفاده از نوشته‌های این تارنما- حتی اگر دسترسی به آن‌ها بطور قانونی یا غیرقانونی از طریق سایت‌های دیگر ممکن گردانیده شده- سند مقررات و شرایط استفاده از محتوا را مطالعه کنید. چند خط حاضر برای راهنمایی شما به پیوند این سند بوده و مطالعه آن به هیچ عنوان جایگزین مطالعه کل سند نبوده و رافع مسوولیت نمی‌باشد.

چهارشنبه، ۲۸ اسفند ۱۳۹۲
RSS Feed
Facebook
Google+
Twitter
  • دسته‌بندی

  • برچسب‌ها

  • مقررات و شرایط استفاده از محتوا

    نوشتارهای اثر اصیل نگاشته یا ترجمه سوره صادقی و حقوق مادی و معنوی آن‌ها محفوظ و متعلق به وی است. نظر به صرف وقت و هزینه بابت مطالعه، پژوهش، نگارش، بازنویسی و ویراستاری هر نوشته، رعایت کلیه حقوق مادی و معنوی موجود در آثار و نوشتارهای این تارنما لازم است و با جدیت مونیتور و پیگیری می‌شود. پیش از استفاده جزئی یا کلی از نوشتارهای این تارنما اطمینان حاصل کنید که «سند مقررات و شرایط استفاده از محتوا» (لینک) را مطالعه کرده و به طور کامل رعایت می‌کنید. کلیه موارد عدم رعایت مفاد «مقررات و شرایط استفاده از محتوا» (لینک) با جدیت مورد پیگرد قضایی قرار خواهد گرفت.

  • Designed and Developed
    Blue Fish Dream