درآمدزایی از موسیقی- حقوقی که این کار را شدنی می‌کند

نوشته کاترین جوئل، امور ارتباطات وایپو، منتشرشده در تارنمای وایپو، آوریل ۲۰۱۵

علیرغم- یا شاید به خاطر- چالش‌های بسیاری که انقلاب دیجیتال ایجاد کرده، امروزه جوی خوش‌بینانه در صنعت موسیقی جهانی پدید آمده است. در گذشته هیچ‌گاه شاهد چنین گونه‌گونی گسترده‌ انواع موسیقی که در دسترس چنین تعداد زیادی از افراد باشد، نبوده‌ایم.

IPDay2015

پوستر منتشرشده و قابل دانلود وایپو برای روز جهانی مالکیت فکری ۲۰۱۵
به پا خیزیم، برای موسیقی

خدمات دیجیتال در سرتاسر دنیا در حال گسترش است؛ با این خدمات امکان کشف آهنگ‌های جدید، ارتباط گرفتن افراد با موزیسین‌های مود علاقه‌شان در شبکه‌های اجتماعی و شنیدن موسیقی از اینترنت بدون نیاز به دانلود آن فراهم شده است. با نظر به گسترش سطح برخورداری از اینترنت و نفوذ فن‌آوری‌های تلفن همراه در سرتاسر جهان، به نظر می‌رسد دسترسی جهانی به موسیقی فقط افزایش می‌یابد. بازارهای موسیقی در کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه که تا حدود زیادی هنوز کشف‌نشده هستند، از قابلیت عظیمی برای رشد اقتصادی برخوردارند. گسترش بازار واگذاری قانونی موسیقی در این کشورها- که امید بسیاری به آن هست- به معنای سرمایه‌گذاری بیشتر روی استعدادهای موسیقایی محلی است که سبب می‌شود کسب‌و‌کارهای جدیدی در صنعت موسیقی فعال شود و به پویایی و دوام بلندمدت صنعت موسیقی جهانی کمک کند.

درونمایه [:تم] امسال کمپین روز جهانی مالکیت فکری «به پا خیزیم، برای موسیقی» یک یادآوری است به اینکه موسیقی چیزی‌ست که ارزش آن برای جامعه، اقتصاد و فرهنگ ما تداوم دارد. علاوه بر ارزش ذاتی انسانی و فرهنگی، موسیقی ارزش اقتصادی هم دارد که از حقوق مالکیت فکری که برای خلق آثار اصیل، اجرای آن‌ها و توزیع آن‌ها شناسایی می‌شود، ناشی می‌گردد. این حقوق اساس و شکل‌دهنده هزاران معامله [یا قرارداد] با ارزش اقتصادی است که هر روزه در داخل صنعت موسیقی رخ می‌دهد. در میان بسته‌های متنوع موجود از حقوق مالکیت فکری (کپی‌رایت، حقوق طراحی صنعتی، نشان‌های تجاری و حق اختراع)، کپی‌رایت و حقوق مجاور [یا همسایه] دارای بیشترین کارکرد برای موزیسین‌ها است.

کپی‌رایت و موسیقی

این حقوق در قالب قوانین کپی‌رایت داخلی کشورها تعریف و مشخص می‌شوند؛ قسمت اعظم قانون داخلی کشورها را هم پیمان‌های بین‌المللی که بسیاری از آن‌ها تحت نظر وایپو اجرا می‌شود، شکل داده است. قانون کپی‌رایت حقوقی را تعریف می‌کند که به پدیدآورندگان آثار اصیل خلاقانه، به کسانی که این آثار را اجرا می‌کنند و نیز به کسانی که در شبکه توزیع این آثار قرار دارند (مانند شرکت‌های ضبط موسیقی، رادیو و تلویزیون و شبکه‌های ماهواره‌ای و…)، تعلق می‌گیرد.

وقتی که یک اثر موسیقی خلق شد- یعنی ترانه یا نت‌های آن نوشته شد، تنظیم شد یا ضبط شد- کپی‌رایت ایجاد می‌شود. هیچ تکلیف قانونی برای اینکه اثر نزد یک مرجع رسمی ثبت شود، وجود ندارد- اگرچه در کشوری مانند آمریکا ثبت اثر در کتابخانه ملی تنها راهی است که بتوان دعوای حقوقی یا کیفری برای نقض حقوق مربوط به آن اثر را در دادگاه اقامه کرد.

مطابق با پیمان برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری مصوب ۱۸۸۶ وایپو، یک اثر اصیل برای حداقل مدت ۵۰ سال پس از تاریخ مرگ پدیدآورنده آن مورد حمایت است، اما در بسیاری کشورها این مدت به ۷۰ سال یا بیشتر ارتقا داده شده است.

هدف کپی‌رایت چیست؟

به طور خلاصه، کپی‌رایت به دارندگان حقوق این اختیار را می‌دهد که تعیین کنند اثر چگونه، کی، کجا و توسط چه کسی استفاده شود. یکی از اهداف کپی‌رایت آنست که شرایطی برای پدیدآورندگان فراهم کند که بتوانند: با دریافت یک معادل پولی برای زمان و انرژی که برای خلق اثر صرف کرده‌اند و با شناسایی‌ شدن به عنوان پدیدآورنده آن اثر، درآمدی از استعدادشان داشته باشند.

کپی‌رایت شامل حقوق اقتصادی [یا مادّی] می‌شود. این نوع حقوق پدیدآورنده را محق می‌سازد که موارد زیر را اجازه دهد، ممنوع کند یا معادل پولی در ازای آن دریافت کند:

بازتولید اثر، به عنوان مثال در قالب یک سی‌دی، در فضای مجازی یا در یک فیلم؛

توزیع نسخه‌های اثر؛

پخش و در اختیار قرار دادن اثر برای عموم. اگر یک اثر موسیقی به صورت عمومی اجرا شود یا در یک سیستم صوتی در یک مرکز خرید یا دیسکو پخش شود، حق پدیدآورندگی قابل مطالبه است که به پدیدآورنده، اجراکنندگان [نوازندگان] و یا سایر دارندگان حقوق که قانون داخلی هر کشور برشمرده باشد، تعلق می‌گیرد.

پخش اثر در شبکه‌های رادیویی، تلویزیونی، ماهواره‌ای یا در دسترس عموم گذاشتن اثر به هر طریق دیگری (مثلاً از طریق رادیو یا تلویزیون اینترنتی)

اقتباس از اثر (اگر کسی ترانه یک آهنگ را ترجمه کند و بخواهد آن را روی همان آهنگ به گونه‌ای همانند اصل اثر ضبط کند، یا اصل اثر را تغییر دهد و عناصر جدیدی به آن بیافزاید، باید اول از کسانی که دارنده حقوق در اثر اصلی هستند، کسب اجازه کند). اثر اقتباسی جدید خود به طور جداگانه از حمایت کپی‌رایت برخوردار است. بسته به مفاد اجازه‌نامه فیمابین برای استفاده از اثر اصلی، هر کسی که بخواهد از اثر اقتباسی ثانویه استفاده کند هم ممکن است لازم باشد که اجازه از دارندگان حقوق در اثر اصلی را کسب کنند.

کپی‌رایت علاوه بر حقوق مادی، همچنین حقوق اخلاقی [یا معنوی] برای پدیدآورندگان آثار شناسایی می‌کند (ماده ۶ مکرر پیمان برن). با این حقوق پدیدآورنده می‌تواند ادعای پدیدآورندگی اثر را داشته باشد (حق انتساب) و به هرگونه ایجاد تغییر در اثر که ممکن است موجب آسیب به اثر شود یا آن را متفاوت از آنچه مقصود پدیدآورنده بوده نشان دهد، اعتراض کند (حق انسجام).

قسمت دوم:

اجراکنندگان آثار موسیقی (نوازندگان) چگونه مورد حمایت کپی‌رایت قرار می‌گیرند؟

شنبه، ۰۵ اردیبهشت ۱۳۹۴
RSS Feed
Facebook
Google+
Twitter
  • دسته‌بندی

  • برچسب‌ها

  • مقررات و شرایط استفاده از محتوا

    نوشتارهای اثر اصیل نگاشته یا ترجمه سوره صادقی و حقوق مادی و معنوی آن‌ها محفوظ و متعلق به وی است. نظر به صرف وقت و هزینه بابت مطالعه، پژوهش، نگارش، بازنویسی و ویراستاری هر نوشته، رعایت کلیه حقوق مادی و معنوی موجود در آثار و نوشتارهای این تارنما لازم است و با جدیت مونیتور و پیگیری می‌شود. پیش از استفاده جزئی یا کلی از نوشتارهای این تارنما اطمینان حاصل کنید که «سند مقررات و شرایط استفاده از محتوا» (لینک) را مطالعه کرده و به طور کامل رعایت می‌کنید. کلیه موارد عدم رعایت مفاد «مقررات و شرایط استفاده از محتوا» (لینک) با جدیت مورد پیگرد قضایی قرار خواهد گرفت.

  • Designed and Developed
    Blue Fish Dream